پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

تحلیل سیاسی به‌مثابه سامانه‌ای ترمودینامیکی: چارچوبی برای سنجش آنتروپی تحلیلی و انسجام معرفتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناس ارشد روابط بین الملل و مدیر سابق شبکه العالم.
10.22034/imrl.2025.555220.1342
چکیده
این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی مفهومی برای ارزیابی کیفیت درونی تحلیل‌های سیاسی، مفهوم «تحلیل سیاسی به‌مثابه سامانه‌ای ترمودینامیکی» را معرفی می‌کند. در این چارچوب، اجزا و ارکان تحلیل به‌عنوان عناصر فعال و ساختاری سیستم در نظر گرفته می‌شوند که سطح هماهنگی میان آن‌ها، تعیین‌کننده میزان «آنتروپی تحلیلی» است. آنتروپی تحلیلی در اینجا شاخصی معرفت‌شناختی است برای سنجش میزان بی‌نظمی، گسست یا ناسازگاری میان اجزا (بازیگران، داده‌ها، انگیزه‌ها) و ارکان تحلیل (مکتب فکری، رویکرد نظری، روش‌شناسی و منطق تحلیلی). پژوهش از نظر ماهیت، تحلیلی مفهومی و از نظر روش، توصیفی تبیینی است و بر پایه مدل‌سازی استعاری و نظریه سیستم‌ها بنا شده است. با الهام از مفاهیم ترمودینامیک همچون انرژی، تعادل و آنتروپی، سازوکاری برای تشخیص انسجام معرفتی در تحلیل‌های سیاسی طراحی شده است. کاربست مدل در مطالعه موردی مناقشه حقوقی پیرامون فعال‌سازی مکانیسم «اسنپ‌بک» پس از پایان دوره قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نشان می‌دهد که ریشه آنتروپی تحلیلی در نظام بین‌المللی نه در داده‌های سیاسی، بلکه در اختلاف معرفتی میان دو دستگاه تحلیلی رقیب (ایران، روسیه و چین در برابر آمریکا و اروپا) است. یافته‌ها حاکی از آن است که مدل ترمودینامیکی می‌تواند ابزاری مؤثر برای سنجش انسجام، پایداری و کیفیت درونی تحلیل‌های سیاسی باشد و افق تازه‌ای برای پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در علوم سیاسی بگشاید. این چارچوب با عملیاتی‌شدن مفاهیمی مانند «انرژی تحلیلی» و «آنتروپی معرفتی»، ابزاری برای نقد درونی و ارزیابی ساختاریافته‌ی تحلیل‌های سیاسی فراهم می‌کند.



 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Political Analysis as a Thermodynamic System: A Framework for Assessing Analytical Entropy and Epistemic Coherence

نویسنده English

Hassan Beheshtipour
member of the institute's scientific forum Institute of Iran Eurasian Studies (Iras)
چکیده English

This study applies thermodynamic principles to political analysis, conceptualizing it as a system to assess internal quality. Within this framework, the elements and pillars of analysis are regarded as active and structural components of a system, whose degree of coordination determines the level of analytical entropy. It introduces “analytical entropy” as a measure of disorder or inconsistency between analytical elements (actors, data, motives) and pillars (paradigm, methodology, reasoning). Using metaphorical modeling and systems theory, a diagnostic mechanism is designed. Applied to the political dispute over the “snapback” mechanism after the expiration of UNSC Resolution 2231, findings reveal that analytical entropy stems from epistemological divergence between rival frameworks (Iran-Russia-China vs. U.S.-Europe). This thermodynamic model proves reliable for measuring coherence and stability in political analyses, opening new interdisciplinary horizons for political research.

کلیدواژه‌ها English

Political Analysis
Analytical Entropy, Thermodynamics, Epistemic Coherence,Metaphorical Modeling, Philosophy of Science, Systems Theory

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 آذر 1404