پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

کارکردهای رسانه‌های اجتماعی در دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار ، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دانش آموخته دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت رسانه و ارتباطات کسب‌ و کار، دانشکده کسب و کار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/imrl.2025.472905.1264
چکیده
بعد از پایان جنگ سرد و مطرح شدن دیپلماسی کشورهای مختلف در فضای آشکار، رسانه به عنوان ابزار رسمی دستگاه سیاست خارجه برای پیشبرد اهداف دیپلماتیک به کار گرفته شد. این تلاقی رسانه و دیپلماسی به توسعه مفهوم دیپلماسی رسانه‌ای منجر شد. با ظهور وب 2.0 و رسانه‌های اجتماعی حضور بدون واسطه دیپلمات‌ها، رویکردهای دیپلماسی رسانه‌ای را نیز متحول کرد. در ایران نیز با روی‌کار آمدن دولت یازدهم، شاهد دیپلماسی رسانه‌ در رسانه‌های اجتماعی بودیم. این پژوهش به دنبال این هدف است تا کارکردهای رسانه‌های اجتماعی، در دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران را شناسایی کند. شناسایی این کارکردها می‌تواند به برنامه‌ریزی درست در دیپلماسی رسانه‌ای کشور کمک کند. در این پژوهش از روش تحلیل مضمون استفاده شده و داده‌ها از مصاحبه با خبرگان حوزه دیپلماسی و رسانه‌های اجتماعی به دست آمده است. با 12 خبره در زمینه دیپلماسی رسانه‌ای، دیپلماسی و رسانه‌های اجتماعی مصاحبه باز، شد. سه مرحله کدگذاری صورت گرفت که از این کدگذاری 8 مقوله اصلی استخراج شد که کارکردهای رسانه‌های اجتماعی در دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران مشخص شد. این کارکردها شامل مدیریت افکار عمومی، مشارکت اجتماعی در دیپلماسی، دیپلماسی بدون واسطه از رسانه، تصمیم‌سازی نخبگان، ارزیابی، پایش، اطلاع‌رسانی و زمینه‌سازی با مخاطره کمتر است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Functions of Social Media in the Media Diplomacy of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Vahid Khashei 1
Mansoureh Akhavan 2
1 Associate Professor ,Department of Business Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
2 Department of Media Management and Business Communication, Faculty of Management, University of Tehran. Tehran. Iran.
چکیده English

After the end of the Cold War and the introduction of diplomacy of different countries in the open space, the media was used as an official tool of the foreign policy system to achieve diplomatic goals. This intersection of media and diplomacy led to the development of the concept of media diplomacy. With the emergence of Web 2.0 and social media, which led to the direct presence of diplomats, it also transformed the approaches of media diplomacy. The study of media diplomacy in social media will lead to the development of a suitable plan in this field. This research aims to identify the functions of social media in the media diplomacy of the Islamic Republic of Iran. So far, media diplomacy, identifying these functions can help to plan correctly in the government’s media diplomacy. In this research, the Thematic analysis method was used and the data was obtained from interviews with experts in the field of diplomacy and social media. An open interview was conducted with 12 experts in the field of media diplomacy, diplomacy and social media. With eight interviews, the research was theoretically sufficient and completed with four more interviews. There were three data analysis steps, and from these coding, eight concepts were extracted, which determined the functions of social media in the media diplomacy of the Islamic Republic of Iran. These functions include public opinion management, social participation in diplomacy, diplomacy without mediation by the media, elite decision making, evaluation, monitoring, informing and grounding with less risk.

کلیدواژه‌ها English

Media diplomacy
Social media
Data-based theory
Islamic Republic of Iran
اخوان کاظمی، بهرام (1391)، «راهبردها و بایسته‌های سیاست خارجی و دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری»، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، شماره 19.
استراوس، انسلم و کربین، جولیت (1395)، مبانی پزوهش کیفی: فنون و مراحل تهیه نظریه زمینهای، تهران: نشر نی.
اسدی, ناصر، قنواتی، نگار و رضایی پناه، امیر (1394)، «چارچوبی تحلیلی برای بررسی گفتمان سیاست خارجی امام خمینی(ره) (ایدئولوژی، استراتژی و دیپلماسی)»، پژوهش‌های راهبردی سیاست، دوره 4، شماره 12.
اسماعیلی، محمد (1388)، دیپلماسی رسانه‌ای، تهران: جام‌جم.
الوانی، سید مهدی، آذر، عادل، دانایی‌فر، حسن (1390)، روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع، تهران: نشر اشراقی.
ایزدی، بیژن (1380)، درآمدی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، قم: بوستان کتاب قم.
بخشایشی اردستانی، احمد (1375)، اصول سیاست خارجی ج.ا.ا. ، تهران: آوای نور.
تاجیک، محمدرضا (1383)، سیاست خارجی؛ عرصه فقدان تصمیم یا تدبیر؟! ، جلد اول، تهران: فرهنگ گفتمان.
بزرگمهری، مجید و نعمتی، فاطمه (1390)، «تاثیر دیپلماسی رسانه‌ای بر سیاست خارجی: تبیین راهکارها»، علوم سیاسی، دوره 7 ، شماره 17.
خرازی آذر، رها (1387)، دیپلماسی رسانه‌ای، مجموعه مقالات دیپلماسی رسانه‌ای، (صص 13-36)، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
خرازی، رها (1393)، «دیپلماسی رسانه‌ای؛ چـالش‌ها و تعـاملات رسانه‌ها و دستگاه‌های دیپلماتیک»،  فصلنامه رسانه، دروه 25، شماره 2.
داستانی بیرکی، علی (1381)، سیاست خارجی و روابط بینالملل از دیدگاه امام خمینی (ره)، تهران: مرکز حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره).
دنیای اقتصاد (1400، اسفند 6). «پیام بی‌صدای رئیس‌جمهور اوکراین به رهبران جهان»، قابل دسترسی در: https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3845844
رنجبر، هادی، حق‌دوست، علی اکبر، صلصالی، مهوش و همکاران (1391)، «نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع». مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، دوره 10، شماره 3.
رهبر، عباسعلی و گلشاهی، محمد مهدی (1401)، «بایسته‌های دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در چارچوب سیاست موازنه قوا در دوران پسابرجام»، فصلنامه علمی رسانه، دوره 33، شماره 3.
ساداتی، نصرالله (1393)، «دیپلماسی رسانه‌ای و نقش آن در روابط بین‌الملل»، فصلنامه علمی رسانه، دوره 25، شماره 3.
سلطانی‌فر، محمد و خانزاده، لیلا (1392)، «دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران (فرصت‌ها، چالش‌ها، آسیب‌شناسی و راهبردها)»،  فصلنامه مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره 14، شماره 22.
سلطانی‌فر، محمد، صالحی امیری، سیدرضا و امیر انتخابی، شهرود (1387)، دیپلماسی رسانهای، تهران: انتشارات مجمع تشخیص مصلحت نظام.
سلیمی، حسین، و وهاب پور، پیمان (1397)، «توئـیـپلـماسـی؛ بازنمایی سیاست خارجی ایران در توئیتر»، مطالعات رسانه‌های نوین، دوره 4، شماره 14.
شاهینی، زینب، و شریفی، مهدی (1398)، «طراحی مدل دیپلماسی رسانه‌ای جهت دستیابی به برند ملی»، فصلنامه علمی رسانه، دوره 30 شماره 3.
قربانی شیخ نشین، ارسلان، منوری، سید علی، کریمی، غلامرضا، و فلاح، مهرداد (1400) «تئودیپلماسی؛ نقش توئیتر در پیشبرد دیپلماسی رسانه‌ای ترامپ». پژوهش های راهبردی سیاست، دوره 10، شماره 38.
گیلهام، بیل (1389)، مصاحبه پژوهشی: راهنمای فن مصاحبه علمی، ترجمه: محمد عبدالله‌زاده. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
گیلبوا، ایتان (1388)، ارتباطات جهانی و سیاست خارجی، ترجمه: حسام‌الدین آشنا و محمدصادق اسماعیلی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
لیندلف، تامس آو، و تیلور، برایان (1392)، روشهای تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمه: عبدالله گیویان، تهران: همشهری.
لارسن، جیمزاف، آرگرکن، دیوید، گیلیوا، ایتان، ملکی، عباس، و یگاز، کریستاو (1396). دیپلماسی رسانه‌ای و سیاست خارجی. ترجمه: داود دعاگویان، سروش امیری و محمدمهدی میرزایی، تهران: علوم نوین.
محمدپور، احمد (1392)، روش تحقیق کیفی ضد روش (منطق و طرح در روششناسی کیفی)، تهران: نشر جامعه شناسان.
مهرابی، امیرحمزه، حنیفر، حسین، امیری، علی نقی، زارعی متین، حسن و جندقی، محمدرضا (1390)، «معرفی روش‌شناسی نظریه داده‌بنیاد برای تحقیقات اسلامی (ارائه یک نمونه)»،  نشریه مدیریت فرهنگ سازمانی، دوره 9، شماره 23.
میرزایی، مسعود (1396)، رسانه و سیاست خارجی: با نگاهی به نقش رسانه‌های بیگانه در پرونده هسته‌ای ایران. تهران: نشر میزان.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). “Using thematic analysis in psychology”. Qualitative Research in Psychology, 3, 101 - 77
Campbell, K., Orr, E., Durepos, P., Nguyen, L., Li, L., Whitmore, C., Gehrke, P., Graham, L., & Jack, S. (2021). Reflexive Thematic Analysis for Applied Qualitative Health Research. The Qualitative Report.
Clarke, V., & Braun, V. (2018). “Using thematic analysis in counselling and psychotherapy research: A critical reflection”. Cancer Prevention Research, 18, 107-110. Doi:https://doi.org/10.1002/CAPR.12165.
Constance Duncombe , (2017), “Twitter and transformative diplomacy: social media and Iran–US relations”, International Affairs, Volume 93, Issue 3, May 2017, Pages 545–562.
Constantinides, E., Fountain, S. ,(2008), “Web 2.0: Conceptual foundations and marketing issues”. J Direct Data Digit Mark Pract 9, 231–244.
Cull, N. J. ,(2013), “The Long Road to Public Diplomacy 2.0: The Internet in US Public Diplomacy”. International Studies Review, 15(1), 123–139.
Delamont, Alexandru Cernat, Joseph W. Sakshaug & Richard A.Williams (2022). “Theoretical Sampling”. SAGE Research Methods Foundations. doi: https:/org/10.4135/9781526421036785176
Duncombe, C. ,(2017), “Twitter and transformative diplomacy: social media and Iran–US relations”, International Affairs. 93(3) , 545–562.
Erkul, R. E., & Kes-Erkul, A. , (2009), Web 2.0 in the Process of e-participation: The Case of Organizing for America and the Obama Administration. National Center for Digital Government.
Fan, Y., Pan, J., & Sheng, J. (2023). “Strategies of Chinese State Media on Twitter”. Political Communication, 41, 4 - 25. doi:https:// org/10.1080/10584609.2023.2233911.
Gilboa, E. ,(2001), Diplomacy in the media age: Three models of uses and effects. Diplomacy & Statecraft, 12(2), 1-28.
Kiger, M., & Varpio, L. (2020). “Thematic analysis of qualitative data: AMEE Guide” No. 131. Medical Teacher, 42, 846 - 854. doi:https://doi.org/10.1080/0142159X.2020.1755030.
Lochmiller, C. R. (2021). “Conducting Thematic Analysis with Qualitative Data”. The Qualitative Report, 26(6), 2029-2044. doi:  https://doi.org/10.46743/2160-3715/2021.5008
Møller, A., Adler‐Nissen, R., Golovchenko, Y., & Eggeling, K. (2024). “The Social Aesthetics of Digital Diplomacy. International Political Sociology”. doi:  https://doi.org/10.1093/ips/olae027.
MTV ,(2013, sep 5), “MTV, Retrieved from Putin Unfriended Obama, Obama Unfollowed Putin!”: doi:https://www.mtv.com.lb/news/articles/247594/putin-unfriended-obama,-obama-unfollowed-putin!
Naeem, M., Ozuem, W., Howell, K., & Ranfagni, S. (2023). “A Step-by-Step Process of Thematic Analysis to Develop a Conceptual Model in Qualitative Research”. International Journal of Qualitative Methods, 22 doi:https://doi.org/10.1177/16094069231205789
Perdani, M., Afandi, R., Lusa, S., Sensuse, D., Putro, P., & Indriasari, S. (2024). “Social Media as an Instrument of Public Diplomacy in the Digital Era: A Systematic Literature Review”. Policy & Governance Review. doi: https://doi.org/10.30589/pgr.v8i3.976.
ROBINSON, P. ,(1999), “The CNN effect: can the news media drive foreign policy?” Review of International Studies, 25(2), 301-309.
Saunders, C., Sierpe, A., Von Plessen, C., Kennedy, A., Leviton, L., Bernstein, S., Goldwag, J., King, J., Marx, C., Pogue, J., Saunders, R., Van Citters, A., Yen, R., Elwyn, G., & Leyenaar, J. (2023). Practical thematic analysis: a guide for multidisciplinary health services research teams engaging in qualitative analysis. BMJ, 381. doi:https://doi.org/10.1136/bmj-2022-074256.
Thomas, J., & Harden, A. (2008). “Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews”. BMC Medical Research Methodology, 8, 45 - 45. doi: https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45.
Towner, T. L., & Dulio, D. A. , (2011), An experiment of campaign effects during the YouTube election. new media & society, 13(4), 626–644.