پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

از هویت تا گفتمان: تحلیل دیپلماسی رسانه‌ای ایران در ایتالیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران
2 دانشیار، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، قم، ایران.
10.22034/imrl.2025.497493.1276
چکیده
دیپلماسی رسانه‌ای، یکی از ابزارهای قدرت نرم در شکل‌دهی به تصویر بین‌المللی کشورها و پیشبرد سیاست خارجی است. تعاملات رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا این کشور از اعضای تأثیرگذار اتحادیه اروپا با پیوندهای فرهنگی و تاریخی عمیق با جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند تمرکز رسانه‌ای، روایت‌های غالب غربی و شکاف اطلاعاتی، مسیر دیپلماسی رسانه‌ای ایران را پیچیده کرده است. این پژوهش، با بهره‌گیری از نظریه سازه‌انگاری، به بررسی تأثیر هنجارها، هویت و گفتمان‌های فرهنگی بر دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا پرداخته است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل تماتیک بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با ۱۴ متخصص در حوزه رسانه، دیپلماسی و فرهنگ گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا از یک سو دارای ظرفیت‌هایی همچون پیوندهای تاریخی و فرهنگی، رسانه‌های متنوع و تولید محتوای چندزبانه است و از سوی دیگر، با چالش‌هایی مانند بحران ساختاری رسانه‌ها، همگرایی دینی در بستر رسانه، محدودیت دسترسی به رسانه‌های تأثیرگذار و روایت‌های یک‌سویه مواجه است. همچنین۹۰ درصد از مصاحبه‌شوندگان بر اهمیت برگزاری رویدادهای فرهنگی و هنری تأکید دارند. مهم‌ترین نتایج پژوهش، شامل بحران ساختاری رسانه‌ها، نقش همگرایی دینی، افزایش تعامل رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران و ایتالیا، گسترش ارتباطات علمی و تقویت حضور دیجیتال و تبلیغات هدفمند در این کشور است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

From Identity to Discourse: An Analysis of Iran's Media Diplomacy in Italy

نویسندگان English

Mohammad Razmgah 1
Kamal Akbari 2
1 Master's degree in Social Communication Sciences, Faculty of Religion and Media, IRIB University, Qom, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Religion and Media, IRIB University, Qom, Iran.
چکیده English

Abstract

Media diplomacy is one of the key tools of soft power in shaping a country’s international image and advancing its foreign policy. Iran’s media interactions in Italy hold particular significance, as Italy is an influential member of the European Union with deep cultural and historical ties to Iran. However, challenges such as media concentration, dominant Western narratives, and an information gap have complicated Iran’s media diplomacy efforts. This study, employing constructivist theory, examines the impact of norms, identity, and cultural discourses on Iran’s media diplomacy in Italy. The research follows a qualitative methodology based on thematic analysis, with data collected through in-depth interviews with 14 experts in media, diplomacy, and culture. Findings indicate that Iran’s media diplomacy in Italy benefits from capacities such as historical and cultural ties, diverse media platforms, and multilingual content production. However, it also faces challenges, including a structural crisis in the media sector, religious convergence within the media landscape, limited access to influential media, and one-sided narratives. Additionally, 90% of interviewees emphasized the importance of cultural and artistic events. The key findings of the study highlight the structural crisis in media, the role of religious convergence, the need for increased media engagement between Iran and Italy, the expansion of academic exchanges, and the enhancement of digital presence and targeted advertising in Italy.

کلیدواژه‌ها English

Media diplomacy
Islamic Republic of Iran
Italy
Identity
Discourse
Soft power
Thematic analysis
Cultural relations
آشنا، حسام الدین (1383). فرهنگ، ارتباطات و سیاست خارجی، ارائه مدلی برای دیپلماسی عمومی. فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) شماره 21. 24-1.
ازکیا، مصطفی؛ احمدرش، رشید؛ پارتازیان، کامبیز (1396). روش های تحقیق کیفی از نظریه تا عمل. ج2، تهران، انتشارات کیهان.
اسماعیلی، محمد (1388). دیپلماسی رسانه ای با تاکید بر نقش سازمان صدا و سیما. تهران: موسسه جام جم.
بشیر، حسن (1395). دیپلماسی گفتمانی تعامل سیاست، فرهنگ و ارتباطات. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
ثواقب، جهانبخش و آزادبخت، سروش (1401). «نمودهای روابط فرهنگی و هنری ایران و اروپا در عصر صفویه». فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال بیست و سوم، شماره 91، صص 36-3.
حریری، نجلا. (1385). اصول و روش های پژوهش کیفی. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
دعاگویان، م (1387). دیپلماسی رسانه‌ای و تاثیرات آن بر سیاست خارجی. تهران: نشر علوم.
درخشه، جلال و اسماعیلی کلیشمی، علیرضا (1396). «دیپلماسی فرهنگی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و ایتالیا؛ فرصت ها، تهدیدها و راهبردها». فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، سال هفتم، شمارۀ دوم، صص 27-53.
شکری، ج. و اکبریان، ع (۱۳۹۶). «نقش هماهنگی رسانه‌ای در دیپلماسی عمومی: تحلیل موردی جمهوری اسلامی ایران».  فصلنامه مطالعات رسانه، دوره ۷، شماره ۳، صفحات 62-45.
شرکاء، آنتونیا؛ خانیکی، هادی؛ قیومی، عباسعلی (1401). «طراحی مدل توسعه دیپلماسی فرهنگی ایران و ایتالیا». مدیریت فرهنگی، سال شانزدهم، شماره 58، صص: 61-40.
شفیعی سروستانی، مریم؛ روشندل اربطانی، طاهر؛ شریفی، سید مهدی؛ نوربخش، یونس (1399). «الگوی مطلوب دیپلماسی رسانه ای در وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه علوم سیاسی. سال پانزدهم، شماره چهارم. 38-7.
شیخ الاسلامی، محمدحسن؛ نوری، حامد (1396). دیپلماسی عمومی. ج1،تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
ونت، الکساندر (1392). نظریه اجتماعی سیاست بین الملل، ترجمه: حمیرا مشیرزاده. تهران: وزارت امور، چاپ دوم.
یزدان فام، محمود (1387).  «قواعد و هنجارهای بین المللی: پیدایش، تحول و تاثیرگذاری». فصلنامه مطالعات راهبردی، سال یازدهم، شماره چهارم. 778-757.
خبرگزاری ایرنا (1403)، «رشد 30 درصدی تجارت ایران و اتحادیه اروپا/ واردات ایتالیا از ایران 2 برابر شد». قابل دسترسی در: https://www.irna.ir/news/85465343  .
سفارت جمهوری اسلامی ایران- رم (1403)، «روابط اقتصادی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ایتالیا». قابل دسترسی در: https://italy.mfa.gov.ir/portal/viewpage/5055.
سفارت جمهوری اسلامی ایران- رم (1403)، «رسانه و مطبوعات در ایتالیا». قابل دسترسی در: https://rome.mfa.gov.ir.
خبرگزاری پیام ما (1403)، «جدیدترین آمار مهاجرت دانشجویان و دانش آموختگان ایرانی». قابل دسترسی در: https://payamema.ir/payam/122626.
Bogo, G. (2018). The ‘Special Liaison’ between Italy and Iran: Economic, cultural, and political affinities (Master’s thesis, Leiden University).
Braun, Virginia; Clarke, Victoria. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3: 77-101.
Baraldi, C. (2006). “New Forms of Intercultural Communication in a Globalized World”, International Communication Gazette. DOI:10.1177/1748048506060115.
Cohen, Y. (1986) Media Diplomacy. London: Frank Cass.
Costalli, S., & Ruggeri, A. (2020). “Italy and its international relations”. Getting real on relative positions. Italian Political Science, 15(1), 1-20. 
Entman, R. M. (2008). “Theorizing mediated public diplomacy: The U.S. case”. The International Journal of Press/Politics, 13(2), 87-102.
Iran Front Page News (IFP News). (2022). “FM: Italian companies eager to expand business with Iran”. DOI: https://ifpnews.com/fm-italian-companies-business-iran/?utm_source=chatgpt.com
Gilboa, E. (2001)” Diplomacy in the Media Age: Three Models of Uses and Effects”, Diplomacy and Statecraft, 2(2), pp. 1-28.
Lim, Young-Jin (2017) “Conceptual Models of Media Diplomacy: For the Resolution of International Communication Conflict”, Outlook on Communication, 7(1), 11-21.
Medahatadi, G. and Szpunar, P. M. (2022). “Soft News in Soft War: Maximum Pressure, Voice of America, and Outrage Media in Iran”, The International Communication Gazette, pp. 1-20.
Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. Public Affairs.
Peres, R., Talwar, S., Alter, L., Elhanan, M., and Friedmann, Y. (2020). “Narrowband Influencers and Global Icons: Universality and Media Compatibility in the Communication Patterns of Political Leaders Worldwide”, Journal of International Marketing, 28(1), pp. 48-65.
Pahlavi, P., & Ouellet, E. (2020). “Iran: Asymmetric strategy and mass diplomacy”. Journal of Strategic Security, 13(2). Royal Military College of Canada.
Shinar, Dov (2000). “Media Diplomacy and Peace Talk”: The Middle East and Northern Ireland, Gazette, Leiden, Netherlands, 62(2), 83-97.
Zgurić, B., Kos-Stanišić, L., & Luša, Đ. (2023). “Digital soft power diplomacy: The cases of Germany, Italy, and Spain in the countries of Eastern Partnership and Central Asia”. Journal of Liberty and International Affairs, 9(2), 242-260.
Zehfuss, Maja. (2002). Constructivism in International Relations: The Politics of Reality. Cambridge University Press.