پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

تحلیل تطبیقی تصاویر اذان در تلویزیون ایران و عربستان (مطالعه موردی شبکه سحر آذری ایران و شبکه KSA عربستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه ارتباطات، فرهنگ و سیاست، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
10.22034/imrl.2024.454922.1246
چکیده
این پژوهش به دنبال بررسی نحوه ارائه دین در قالب تصویر است. برای پژوهش در این زمینه، از میان برنامه­های مختلف دینی تلویزیون، «اذان» انتخاب شده است؛ چراکه اذان تماماً بر پایه «کلام» بنا شده است و لذا این سؤال مطرح می‌شود که در تلویزیون چه تصاویری با این صوت همراه می­شوند تا بتوانند مفاهیم دینی آن را در قالب تصویر ارائه نمایند؟ همچنین مقایسه تحلیل تصویری اذان در دو کشور ایران و عربستان سعودی می­تواند مشخص نماید که کدام یک از دو مذهب شیعه و سنی، بازنمایی تصویری متناسب­تری از مفاهیم اسلامی در قالب اذان داشته­اند؟ روش تحقیق در این پژوهش، «نشانه‌شناسی تصویری» است که به تحلیل و مقایسه اذان­های پخش‌شده در تلویزیون برون‌مرزی سحر آذری از ایران و  اذان شبکه کی‌اس‌ای از عربستان سعودی پرداخته است. از مقایسه تطبیقی در این مطالعه، چنین نتیجه می­شود که نحوه بازنمایی دین در قالب اذان، تلویزیون سحر آذری ایران، به لحاظ شاخصه­های تصویری همچون نمادها، رنگ­ها و حرکت تصویری، موفق­تر عمل کرده است. علت این تفاوت را می­توان از یک­سو سابقه هنرهای تصویری در ایرانِ باستان و دوره اسلامی و از سوی دیگر سابقه رویکرد عرفانی به دین در میان شیعیان ایران و پیوند عرفان با خیال و درنتیجه تصویر دانست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Images of Call to Prayer (Adhān) on Iranian and Saudi TV (Case Study: The Sahar Azeri TV in Iran and the KSA TV in Saudi Arabia)

نویسنده English

Bashir Motamedi
Assistant Professor, Department of Communication, Culture and Politics, Institute for Cultural and Communication Studies, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran.
چکیده English

This research seeks to investigate the way in which religious concepts is visually represented. “Adhān” was selected from a variety of religious TV broadcast for this research, because it is entirely based on “words,” which raises the question of what visuals are accompanied by this sound on TV in order to present its religious concepts. Also, the visual analysis of the call to prayer in Iran and Saudi Arabia can be compared to ascertain which visual representations of the call to prayer have been able to more effectively convey the religious concepts through videos. In other words, which of the two Shia and Sunni religions more appropriately visualize the Islamic concepts of the call to prayer in the form of a TV show? This research employs the “visual semiotics” method and analyzes and compares the calls to prayer broadcast on Sahar Azeri TV from Iran and the call to prayer of KSA TV from Saudi Arabia. From the comparison of the two calls to prayer, it can be concluded that comparing the way religious concepts is represented in the form of the call to prayer, despite some similarities in the symbols, in terms of other characteristics of the video such as colors, visual movement and Islamic symbols, Iranian TV is more successful. This discrepancy can be attributed to the history of visual arts in ancient Iran and the Islamic period, as well as the mystical approach to religion among Iranian Shiites and the connection between mysticism and imagination as well as image.

کلیدواژه‌ها English

Religion
Television
Image
Azan
Iran
Saudi Arabia
Sahar Network
Azeri
KSA Network
ابراهیمی­پور، مریم (۱۳۹۱). «بینش فلسفی ایرانیان درباره نور و تجسم آن در هنر نگارگری». دوفصلنامه پیکره. 1 (2): 7- 17.
اعرافی، علیرضا (1390). فقه هنر (مجسمه و نقاشی). قم: مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان.
الهی­منش، رضا و رودگر، محمد (1393). «مثال و خیال؛ جایگاه عوالم واسط در هستی­شناسی و معرفت‌شناسی عرفانی و هنر». فصلنامه حکمت معاصر. 5 (1): 1- 28.
ایول، ژاک (1391). تعارض دینی میان تصویر و کلمه در: جستارهایی در رسانه (3). (ترجمه: افشین خاکباز). قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
بلخاری قهی، حسن (1390).  فلسفه هنر اسلامی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
بورکهارت، تیتوس (1374). «هنر عربی یا اسلامی؟». (ترجمه: امیرحسین رنجبر). فصلنامه هنر. ش  28:  53-59.
بورکهارت، تیتوس (1379). «مینیاتور ایرانی». (ترجمه: غلامرضا اعوانی). فصلنامه هنر دینی. ش 6 : 163- 169.
حسینی، سید هاشم و فراشی ابرقویی، حسین (۱۳۹۳). «تحلیل جنبه­های نمادین شیعی در تزئینات مسجد جامع یزد». فصلنامه نگره. ش ۲۹: صص 32-43.
حیدری، محمد مهدی (۱۳۸۷). «جستاری در باب منار». فصلنامه هنرهای زیبا. ش ۳۴ : صص 49-58.
خزائی، محمد و صفدریان، شکیبا (1386). «بررسی سیر تحول آرایه­های تزئینی هنر ایران در دوران باستان: از مادها تا آخر ساسانی (625-708 ق.م.)». دوفصلنامه مدرس هنر. 2 (1): 37- 49.
دالگرن، پیتر (1380).  تلویزیون و گسترة عمومی. (ترجمه: مهدی شفقتی). تهران: سروش.
داندیس، دونیس (1393). مبادی سواد بصری. (ترجمه: مسعود سپهر). تهران: سروش.
رُز، ژیلیان (1394). روش و روش­شناسی تحلیل تصویر. (ترجمه: سید جمال الدین اکبرزاده جهرمی). تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
رضایی­نیا، عباسعلی (۱۳۹۶). «صورت ایوان در معماری ایرانی؛ از آغاز تا نخستین سده­های اسلامی». دوفصلنامه مطالعات معماری ایران. 6 (11): صص 125- 144.
صانع­پور، مریم (1385). محی الدین ابن عربی و نقش خیال قدسی در شهود حق. تهران: علم.
عرب اصفهانی، محمد جواد و شجاعی، حسین (1400)، «بررسی ویژگی های خط ثلث و استفاده از قابلیت‌های آن در طراحی نشانه نوشتاری». کنفرانس ملی معماری، عمران، شهرسازی و افق‌های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب. قابل دسترسی در:
فرجی، مهدی و حمیدی، نفیسه (1385). «بازنمایی زندگی روزمره در خیابان: نشانه­شناسی کلیپ­های راهنمایی و رانندگی». فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات. 2 (5): 159- 178.
فنایی اشکوری، محمد (1392). «عرفان در ایران: جایگاه عرفان و تصوف و تعلیم و ترویج آن در ایران معاصر». فصلنامه اندیشه دینی. 13 (1):47- 68.
فیسک، جان (1386). درآمدی بر مطالعات ارتباطی. (ترجمه: مهدی غبرایی). تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه­ها.
کِپِس، جئورگی (1392). زبان تصویر. (ترجمه: فیروزه مهاجر). تهران: سروش.
متالینوس، نیکوس (1384). زیبایی­شناسی تلویزیون. (ترجمه: جمال آل احمد). تهران: اداره کل پژوهش­های سیما.
محسنیان‌راد، مهدی (1382). «حلقه وصل دین و رسانه: تشدید ادراک، تقلیل احساس». روزنامه ایران. 9 (2630). 14 آبان 1382.
مک­کوئین، دیوید (1384). راهنمای شناخت تلویزیون. (ترجمه: فاطمه کرمعلی و عصمت گیویان). تهران: اداره ­کل پژوهش­های سیما.
مک لوهان، مارشال (1377). برای درک رسانه­ها. (ترجمه: سعید آذری). تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه­ای صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
مورگان، دیوید (1391). «تصویر» در: کلیدواژگانی در باب دین، رسانه و فرهنگ. (ترجمه: امیر یزدیان). قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
ناظمی قره­باغ، سید مهدی (1390). «گفتمان وهابیت و اندیشه معاصر ایران». فصلنامه مطالعات تاریخی. 8 (32): 27- 49.
هوور، استوارت (1386). از رسانه تا معنا. (ترجمه: اسماعیل بشری). فصلنامه رسانه. 18 (69): 95-119.
 
 
Gross, Larry . Katz, John Stuart & Ruby, Jay (2003). Image Ethics in the Digital Age. :U of Minnesota Press.
Hocks, Mary & Kendrick, Michelle (2005). Eloquent Images: Word and Image in the Age of  New Media. :MIT Press.
Howells, Richard (2003). Visual Culture. London: Polity Press & Blackwell Publishers Ltd.
Mirzoeff, Nicholas (1999). An Introduction to Visual Culture. London: Routledge.
Mitchell, W.J.T (2005). “What Do Pictures Want?: The Lives and Loves of Images”. Chicago: University of Chicago Press.