پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

رویکردهای دیپلماسی رسانه‌ای ایران برای همگرایی با افغانستان پس از بازگشت طالبان (آگوست 2021)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم اجتماعی و ارتباطات، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشیار روابط بین الملل، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
پ
پس از استقرار طالبان در افغانستان (آگوست 2021)، برقراری امنیت و ثبات در این کشور به‌دلیل همجواری با ایران، اهمیت ویژه‌ای یافته است. رسانه‌ها، نقش مهمی در حفظ اتحاد و همگرایی دو همسایه بر عهده دارند. گرایش‌های خلافت‌گرایانه طالبان، محدودیت رسانه‌ای بیشتری در مقایسه با گذشته ایجاد کرده است. لذا، رسانه‌های برون‌مرزی ایران، باید به‌دنبال راهی برای حفظ و افزایش تفوق و همگرایی مردم دو کشور باشند. از این رو سؤال اصلی این است که «دیپلماسی رسانه‌ای چطور می‌تواند همگرایی دو کشور را پس از بازگشت طالبان افزایش دهد»؟ این پژوهش با تکیه بر نظریات همگرایی و دیپلماسی رسانه‌ای و با استفاده از روش داده‌بنیاد انجام شده است. بر این اساس با کاربست مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، دیدگاه‌های 16 صاحب‌نظر حوزه افغانستان تحلیل و برای تسهیل فرآیند کدگذاری و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شده است. یافته‌های پژوهش، نشان می‌دهد که عوامل تأثیرگذار بر دیپلماسی رسانه‌ای عبارت هستند از: الف) عوامل زمینه‌ای: شامل نگرانی‌های امنیتی، آمادگی نظامی، فرهنگ راهبردی و پویایی مذهبی؛ ب) عوامل علی: شامل پیوندهای تاریخی و فرهنگی عمیق، آداب و رسوم، عوامل سیاسی داخلی و خارجی؛ ج) عوامل میانجی: شامل پناهجویان افغانستانی، قومیت‌گرایی و اقلیت‌ها، عوامل اقتصادی، اکوسیستم و زنان. همچنین اتخاذ موضعِ برابر در مقابل حکومت سرپرستی طالبان توسط ایران نقش مؤثری در دیپلماسی رسانه‌ای داشته و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگ و تمدن فارسی مهمترین و مؤثرترین راه همگرایی بین دو کشور است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iranian Media Diplomacy Approaches to Convergence with Afghanistan after the Taliban Return to Power (August 2021)

نویسندگان English

Roya Movaffagh 1
Nowruz Hashem Zahi 2
Mandana Saniei 3
Rahmat Haji Mina 4
1 PH. D student, Department of Communication Sciences, Tehran Sharg branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant professor, Department of Communication Sciences, Tehran Sharg branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Assistant professor, Department of Communication Sciences, Tehran Sharg branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor in International Relations, ِDepartment of law, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Following the Taliban's Re-establishment in Afghanistan in August 2021, ensuring security and stability in the country has become particularly significant due to its proximity to Iran. The media play a crucial role in fostering unity and promoting convergence between the two neighboring countries. The Taliban's caliphate-oriented tendencies have led to increased media restrictions compared to previous years. Accordingly, Iran's foreign media should seek ways to preserve and enhance the influence and unity of the people in both countries. Thus, the primary research question is: 'How can media diplomacy enhance convergence between the two nations following the return of the Taliban?' This study was conducted based on the theories of media diplomacy and convergence, employing the database method. Based on this framework, semi-structured interviews were conducted to analyze the perspectives of 16 experts in Afghanistan, with MAXQDA software employed to streamline the coding and data analysis processes. The research findings indicate that the factors influencing media diplomacy are as follows: a) Background factors, which include security concerns, military readiness, strategic culture, and religious dynamics; b) Causal factors, encompassing deep historical and cultural ties, customs, and both internal and external political influences; c) Mediating factors, consisting of Afghan refugees, ethnic diversity and minorities, economic considerations, environmental factors, and issues related to women. Furthermore, Iran's stance of neutrality toward the Taliban-led government has significantly contributed to media diplomacy. Leveraging the resources of Persian culture and civilization is identified as the most important and effective means of fostering convergence between the two countries.
.

کلیدواژه‌ها English

Key words: media diplomacy
convergence
divergence
Iran
Taliban and Afghanistan
منابع فارسی
بیات، فرنگیس (1393). سیاست خارجی ایران و معضل مواد مخدر، سایت دیپلماسی ایرانی.
حاجی‌وثوق، ندا (2023). امکان‌سنجی همگرایی سیاسی- امنیتی بین ایران و افغانستان در دوران طالبان. دوسالانه بررسی سیاسی خاورمیانه، بهار و تابستان.
خبرگزاری ایسنا (1402). افزایش ۲۲۴ میلیون دلاری صادرات غیرنفتی ایران به افغانستان. 26 اردیبهشت، قابل دسترس در:https://www.isna.ir/news/1402012614198
خبرگزاری دفاع مقدس (1400). «خون شهدای مبارزه با مواد مخدر پاسخی به ادعای رئیس‌جمهور آذربایجان/ ایران در خط مقدم مبارزه با مواد مخدر است»، 25 مهر، قابل دسترس در:https://defapress.ir/fa/news/484922
خرازی‌آذر، زهرا، نرگس احسانی (1388). جریان‌شناسی جهانی رسانه‌های بزرگ. انتشارات معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.
رمضانی، رحمت و علیرضا محرابی (1389). ژئوپلیتیک دریای خزر و واگرایی کشورهای ساحلی، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 72.
روحی، محمد و ترابی اقدم، محمود (1395). راه اندازی سیمای دری برون مرزی، پژوهش های کاربردی معاونت برونمرزی صدا و سیما.
سیف زاده، سید حسین (1384). نظریه های مختلف در روابط بین الملل فردی- جهانی شده: مناسبات و کارآمدی، تهران: وزارت خارجه.
شفیعی، نوذر (1402). از همکاری تا منازعه: تحلیلی بر روابط ایران و طالبان، رهیافت های سیاسی و بین‌المللی، دوره 14 شماره 4.
طباطبایی، سید علی (2021). بایسته های دیپلماسی اقتصادی، ماهیت برداشت اول، سال سوم، شماره21.
ظریف، محمدجواد و سیدمحمد کاظم سجادپور (1387). دیپلماسی چندجانبه. تهران: انتشارات وزارت خارجه، جلد اول.
عالیشاهی، عبدالرضا، حس‌پور، ندا و کرم، سینا (1401). مدل راهبردی طالبان در روند دولت‌سازی دوم در افغانستان. فصلنامه علمی رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، دوره 14، شماره 3.
فراستخواه، مقصود (1398). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریه پایه (گراندد تئوری). تهران: نشر آگاه.
قاسمی، فرهاد (1390). نظریه های روابط بین الملل و مطالعات منطقه ای، تهران: میزان.
کاستلز، مانوئل (1389). عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعه شبکه ای، انشارات طرح نو.
کولایی، الهه و سازمند، بهاره (1390). همگرایی منطقه ای در آسیا: تحلیل تطبیقی اکو و آسه آن، فصلنامه رهیافت های سیاست بین الملل، پاییز شماره 27.
محمودی، زهرا (1402). چالش‌های داخلی و خارجی حکومت سرپرست طالبان و چشم‌انداز آن. پژوهش‌های کاربردی معاونت برون‌مرزی صداوسیما.
مرتضوی‌امامی‌زواره، سید علی (1398). واکاوی سیاست خارجی ایران در برابر افغانستان. مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی، سال پنجم، شماره 132، پاییز.
مقدس، اعظم (1400). بررسی علل و زمینه های بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان. دوفصلنامه علمی جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 9 شماره2.
میناوند، محمد قلی، جعفری چگینی (1398). بایسته‌های همکاری مطلوب رسانه‌ای میان کشورهای فارسی‌زبان. فصلنامه روابط بین‌الملل، دوره 4، شماره 4.
نادری فر، مهین؛ گلی، حمیده؛ قلیجایی، فرشته (1396). گلوله برفی روشی هدفمند در نمونه گیری تحقیقات کیفی، نشریه گام های توسعه در آموزش پزشکی، دوره 14، شماره 41.
نوروزی، مجتبی، لواسانی، شکوه‌السادات و نظیفی‌نائینی، نازنین (1400). بسترهای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان در دوره ریاست‌جمهوری حامد کرزای و اشرف غنی. مطالعات روابط فرهنگی بین‌الملل، سال پنجم، شماره 12، 69-31.
منابع انگلیسی
Abbas, Hassan (28 JULY 2023).” The internal splits that threaten the Taliban’s rule”,available:https://www.chathamhouse.org/publications/the-world-today/2023-08/internal-splits-threaten-talibans-rule
Barnett R. Rubin (2022). Afghanistan Under the Taliban: Findings on the Current Situation. October 20, Available at: https://www.stimson.org/2022/afghanistan-under-the-taliban-findings-on-the-current-situation/
Center for Preventive Action (August 17, 2023). ” Instability in Afghanistan”, available: https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/war-afghanistan.
Gilboa, Eytan (2002). Mass communication and diplomacy: A theoretical framework. Communication Theory, PP. 275-309
Hasmat Vejdani and Amit Kumar )2023(. Analyzing the State of Afghan Journalism. Available at: https://thediplomat.com/2023/08/analyzing-the-state-of-afghan-journalism/
Koole, S. L. (2009). The psychology of emotion regulation: An integrative review. The psychology of emotion regulation: An integrative review, 23(1), 4-41.
Maizland, Lindsay (2023). The Taliban in Afghanistan, Available at:
Matteo Legrenzi (2024). Iran’s Troubled Relations with Afghanistan and Tajikistan: A Compound Alignment Dilemma. Instituto affair internazionali (IAI). Available at:https://www.iai.it/en/pubblicazioni/irans-troubled-relations-afghanistan-and-tajikistan-compound-alignment-dilemma
Mohammad Bashir Elham, Shirali Samimi(2023). “The cultural relationship between Afghanistan and Iran during the reign of Amir Amanullah Khan”, Humanities and Social Sciences, Available at:http://sorinpub.com/sjahss
Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Publications, Thousand Oaks, CA, US
Tricia Bacon (2021). “De-Talibanization and the Onset of Insurgency in Afghanistan”, Available at: