پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

پیوند ایران‌شناسی و دیپلماسی عمومی ایران (با تأکید بر نقش فرهنگ و رسانه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار روابط بین الملل. گروه مطالعات جغرافیای ایران. بنیاد ایران شناسی. تهران. ایران.
چکیده
ایران‌شناسی به‌عنوان یک علم مستقل از شرق‌شناسی، با توجه به ماهیت میان رشته‌ای‌ خود نیازمند تعامل و هم‌افزایی با سایر رشته‌ها از جمله روابط بین‌الملل و دیپلماسی عمومی، فرهنگی و رسانه‌ای است. بنابراین می‌توان با بررسی اسنادبالادستی، اهداف مرتبط با دو حوزه دیپلماسی‌عمومی و ایران‌شناسی را شناسایی کرد و انطباق آن با وظایف و مسئولیت‌های سازمان‌های متولی هر کدام از این دو حوزه را سنجید. با این اقدام پژوهشی، اهداف مشترک مشخص می‌شود که عبارتند از:‌ «اشاعه تصویر مطلوب از ایران، تقویت روحیه تعامل‌گرایی فرهنگی، مقابله با ایران‌هراسی، هم‌افزایی و در نهایت افزایش قدرت نرم ایران». در مرحله بعد و ناظر بر اهداف مستخرج، الزامات پیوند مطلوب میان ایران‌شناسی و دیپلماسی‌ عمومی مشتمل بر مواردی نظیر ایجاد همگرایی با دیگر کشورها و کاستن از زمینه‌های واگرایی مشخص می‌شود. در نهایت سؤال اصلی پژوهش حاضر اینگونه مطرح می‌شود که «چه راهکارهایی برای پیوند میان ایران‌شناسی و دیپلماسی عمومی کشور وجود دارد به‌گونه‌ای که ظرفیت‌های ایران‌شناسی برای پیشبرد اهداف دیپلماسی‌عمومی فعال شود؟» روش انجام این پژوهش، توصیفی و تحلیلی است و به‌منظور کاربست آن، مطالعه اساسنامه سازمان‌های مرتبط از جمله صداوسیما و نیز مفاد اسنادبالادستی مبنا قرار گرفته است. به‌عنوان فرضیه، این امر مستلزم مجموعه راهکارهایی مرکب از اقدامات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است که به‌طور همپوشان و حمایت‌کننده، مکمل یکدیگر باشند. موارد نرم‌افزاری نظیر دیپلماسی رسانه‌ای مبتکر و خلاق با محوریت ایران‌شناسی و موارد سخت‌افزاری نظیر ایجاد ارتباط ساختاری میان ایران‌شناسی با حوزه بین‌الملل.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The link Link between Iranology and Iran's Public Diplomacy (with Emphasis on the role of Culture and Media)

نویسنده English

reza zabihi
Assistant Professor of International Relations, Department of Iranian Geography Studies, Iranology Foundation, Tehran, Iran.
چکیده English

Iranology, as an independent science from Orientalism, due to its interdisciplinary nature, requires interaction and synergy with other disciplines, including international relations and public, cultural and media diplomacy. Therefore, it is possible to identify the objectives related to the two fields of public diplomacy and Iranology by examining the above documents and measure its compliance with the duties and responsibilities of the organizations in charge of each of these two fields. With this research action, the common goals are determined, which are: "spreading a favorable image of Iran, strengthening the spirit of cultural interactionism, countering Iranophobia, synergy and finally increasing Iran's soft power". In the next stage, looking at the objectives, the requirements for the optimal link between Iranology and public diplomacy, including things such as creating convergence with other countries and reducing the areas of divergence, are specified. Finally, the main question of the current research is posed as "What are the solutions for the connection between Iranology and the country's public diplomacy in such a way that the capacities of Iranology are activated to advance the goals of public diplomacy?" The method of conducting this research is descriptive and analytical, and in order to apply it, the study of the statutes of related organizations, including radio and television, as well as the provisions of the above documents is based. Hypothetically, this requires a set of solutions composed of hardware and software measures that overlap and support each other. Software cases such as innovative and creative media diplomacy centered on Iranology and hardware cases such as creating a structural connection between Iranology and the international field.

کلیدواژه‌ها English

Iranology
public diplomacy
cultural diplomacy
media diplomacy
upstream documents
منابع فارسی
آشوری، داریوش (1377). ما و مدرنیت. تهران:‌ موسسه فرهنگی صراط.
اژدری، لیلا؛ فرهنگی، علی‌اکبر؛ صالحی‌امیری، سیدرضا و سلطانی‌فر، محمد (1397). آسیب‌شناسی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ارائه راهبرد.  فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال هفتم، شماره 28، صص 159- 123.
امین‌فرد، احمد (1399). راهبردهای ارتقای دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران برای برون‌مرزی صداوسیما. پژوهشنامه رسانه بین‌الملل.
بهزادنسب (1396). بررسی وضعیت و جایگاه سیاست‌گذاری دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. سال دوم. شماره 3. 292-267.
حاتم‌زاده،‌ عزیرالله؛ صناعی، علی و شکری، مرتضی (1401). مدیریت تصویر بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران‌:‌ آسیب‌شناسی و توصیه‌ها. فصلنامه مطالعات راهبردی، سال 25، شماره 4، صص 281- 249.
حسین‌خانی، الهام و امام‌جمعه‌زاده، سیدجواد (1396). واکاوی عناصر تشکیل دولت در اسطوره‌های هویت‌ساز ایران باستان. فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، دوره 13، شماره 38، صص 172- 145.
حق‌پرست، ‌هادی و خدابین، زهرا (1399). درآمدی بر دکترین مطلوب دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. مجله بین‌المللی پژوهش ملل، دوره 5، شماره 54، صص 100- 88.
حق‌شناسی، محمدامیر و اکبری، کمال (1399). بایسته‌های محتوایی دیپلماسی رسانه‌ای ایران در مناطق روس‌زبان. پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، سال پنجم، شماره ششم، صص 135- 111.
حبیبی، حسن (1389). طراحی مقدماتی برای ایران‌شناسی نظام یافته. تهران: فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی.
درخشنده‌لزرجانی، مریم و دهشیری، محمدرضا (1397). چندجانبه‌گرایی فرهنگی؛ الگویی تعاملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات میان فرهنگی، سال 13، شماره 36، صص 65- 37.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و ذبیحی، رضا (1402). ایران‌شناسی و سیاست خارجی ایران، ظرفیت‌ها و زمینه‌های تعامل. مطالعات ایران‌شناسی، دوره 8. شماره 22، صص 65-38.
رزمجو، علی‌اکبر، خسروی، افسانه، عنایتی‌شبکلایی، علی (1395). درآمدی بر دیپلماسی رسانه‌ای ایران (مطالعه موردی دیپلماسی رسانه‌ای صداوسیما)، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
زرشناس، زهره (1391). درآمدی بر ایران‌شناسی. تهران:‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سلطانی‌فر، محمد و خانزاده، لیلا (1392). دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران (فرصت‌ها، چالش‌ها، آسیب‌شناسی و راهبردها). مطالعات فرهنگ- ارتباطات، دوره 14، شماره 22، صص 205- 181.
سند تحول رسانه ملی در افق 1405 (1402). ویراست دوم، خرداد 1401.
شفا، شجاع الدین (1348). جهان ایران‌شناسی. جلد اول، تهران:‌کتابخانه سلطنتی.
زند، زاگرس (1402). ایران‌شناسی: هویت، فرهنگ و خلقیات ایرانی. تهران: نشر نگاه معاصر.
طالبی‌طادی، بهنام؛ عزیزپور، قاسم و حاجی‌کرم‌رعیت، محمدرضا (1399). قاعده‌نگاری تالیف قلوب در فقه سیاسی
عسگری، محمود (1389). رویکردی انتقادی به نظریه قدرت نرم. فصلنامه راهبرد دفاعی، دوره 8، شماره 28، صص 216- 195.
لنگرودی، امیر و لنگرودی، احمد (1400). نوروز؛ تجلی پیوند سیاست همسایگی. مجله امنیت، سال چهارم. شماره 36، صص 74- 66.
موسوی‌زاده، علیرضا و جاودانی‌مقدم، مهدی (1387). نقش فرهنگ ملی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. دانش سیاسی، سال دوم، شماره 4، صص 225- 187.
میرمحمدصادقی، سیدمهدی و حاجی‌مینه، رحمت (1397). تبیین دیپلماسی فرهنگی ایران در قبال ایران‌هراسی.  فصلنامه علمی مطالعات میان فرهنگی، سال سیزدهم، دوره 36، صص 146- 123.
نیک‌روش، مسعود و پویا، علیرضا (1399). ظرفیت‌های برون‌مرزی رسانه ملی در ارتقای دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: منطقه خلیج فارس). پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، سال پنجم، شماره ششم، صص 245- 227.
یحیایی، ‌سبحان و کیا، ‌سیده‌مرضیه (1388). مطالعه موردی انگاره‌های هویت فرهنگی و هویت ملی ملت‌های ایران و افغانستان با تأکید بر نگره‌های مهاجران افغانی به ایرانیان. مطالعات ملی، دوره 10، شماره 37، صص 156- 135.
منابع انگلیسی
Ang, I., Isar, Y. R., & Mar, P. (2018). Cultural diplomacy: beyond the national interest?. In Cultural Diplomacy: Beyond the National Interest? (pp. 14-42). Routledge.‏
Bjola, C., & Holmes, M. (2015). Digital diplomacy: Theory and practice. Routledge.‏
Cerulo, K. A. (1997). Identity construction: New issues, new directions. Annual review of Sociology, 23(1), 385-409.‏
Cull, N. J. (2009). Public diplomacy before Gullion: The evolution of a phrase. In Routledge handbook of public diplomacy (pp. 19-23). Routledge.‏
Cull, N. J. (2008). Public diplomacy: Taxonomies and histories. The annals of the American academy of political and social science, 616(1), 31-54.‏
Golan, G. J., & Yang, S. U. (2015). Introduction: The integrated public diplomacy perspective. International public relations and public diplomacy: Communication and engagement, 1-14.‏
Gilboa, E. (2008), "Searching for a theory of public diplomacy", The annals of the American academy of political and social science, 616(1), 55-77.‏
Khan, M. (2021), "Role of Media in Diplomacy", Issue 3 Int'l JL Mgmt. & Human., 4, 3459.
Malone, G. D. (1985), "Managing public diplomacy", Washington Quarterly, 8(3), 199-213.‏
Mirmohammad Sadeghi, M. S., & Hajimineh, R (2019), "The role of Iran’s soft power in confronting Iranophobia", Вестник МГИМО Университета, (4 (67)), 216-238.
Nye, J. S. (2004), "Soft power: The means to success in world politics", Public affairs.‏ 107–110.
Nye Jr, J. S. (2008), Public diplomacy and soft power. The annals of the American academy of political and social science, 616(1), 94-109.‏
Snow, N., & Taylor, P. M. (2009), Preface and introduction. Routledge Handbook on Public Diplomacy, New York: Routledge, pp. ix–xi.‏
Signitzer, B. H., & Coombs, T. (1992), "Public relations and public diplomacy: Conceptual convergences", Public relations review, 18(2), 137-147.‏
Rawnsley, G. (1999), Monitored broadcasts and diplomacy. In Innovation in diplomatic practice (pp. 135-150). London: Palgrave Macmillan UK.
United States. Advisory Committee on Cultural Diplomacy. (2005). Cultural Diplomacy, the Linchpin of Public Diplomacy: Report of the Advisory Committee on Cultural Diplomacy. US Department of State.‏
Waltz, Kenneth (1970), "The Myth of National Interdependence", in: Globalism versus Realism, Routledge, Vol. 3, pp. 81-96.
 
 
منابع آنلاین
اساسنامه اصلاحی بنیاد ایران‌شناسی (1400)، تارنمای مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قابل دسترس در: https://rc.majlis.ir/en/law/show/1675327
اساسنامه سازمان صداوسیما (1402)، تارنمای مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قابل دسترس در:https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90402
اساسنامه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (1401)، تارنمای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، قابل دسترس در:https://www.icro.ir
پایگاه اطلاع‌رسانی دولت (1400)، برپایی کرسی‌های ایرانشناسی یک ضرورت فرهنگی در جوامع بین‌المللی است، قابل دسترس در: https://dolat.ir/detail/364953
سند چشم‌انداز ایران 1404 (1383)، متن کامل ابلاغیه‌ رهبر معظم انقلاب اسلامی و چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی، خبرگزاری ایسنا، قابل دسترس در:
https://www.isna.ir/news/8305-03577
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1402)، تارنمای شورای نگهبان، قابل دسترس در:
https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707
قانون برنامه هفتم توسعه (1399)، تارنمای شناسنامه قانون، قابل دسترس در:
https://www.shenasname.ir
قانون وظایف وزارت امور خارجه (1402)، تارنمای مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قابل دسترس در:https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91058