پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

رسانه و کودتا: تطبیق پوشش اخبار کودتای 28 مرداد 1332 ایران و کودتای 15 جولای 2016 ترکیه در روزنامه های ایران و ترکیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی
2 کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
3 استادیار گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی
چکیده
مطالعه الگوی رفتاری رسانه­ ها در برابر تغییرات سیاسی مهم جوامع نظیر کودتا با توجه به تأثیر آن بر افکار عمومی و کلیت جامعه مهم است. هدف مقاله تطبیق پوشش خبری مطبوعات در کودتای 28 مرداد سال 1332 ایران و مطبوعات ترکیه در کودتای 15 جولای 2016 است. پرسش آن است که مطبوعات ایران و ترکیه، کودتا را چگونه و به چه میزان پوشش داده‌اند؟ روش تحقیق تحلیل محتوای کمی است. جامعه آماری پژوهش اخبار مرتبط با کودتاست که در سه روزنامه ایرانی آتش، باختر امروز و اطلاعات و نیز سه روزنامه ترکیه­ای زمان، حریت و جمهوریت، با سه گرایش حامی دولت، منتقد دولت و بی­طرف منتشر شده ­­اند. یافته­ ها نشان داد مطبوعات منتخب در قبال رویداد موضع بی­ تفاوتی یا بی­ طرفی اتخاذ نکردند؛ بر نقش مردم و لزوم مشارکت آنها تأکید کردند و نقش عوامل خارجی در کودتا را تقبیح نمودند. در مجموع روزنامه‌ها به‌رغم اتخاذ مواضع حزبی و جناحی، اما به توجه به فضای سیاسی سنگین، برخی مواضع مشترک در حمایت از مردم و حرکت­ های ضدکودتا را نیز از خود نشان دادند. در عین حال مطبوعات منتخب ترکیه بیش از مطبوعات منتخب ایران به تحلیل رویداد توجه نشان دادند. این تفاوت می تواند ریشه در تنوع دیدگاه‌های رسانه‌های ترکیه در مقایسه با ایران و نیز حضور رسانه‌های جدید داشته باشد که اطلاع‌رسانی در لحظه رویداد را بر عهده داشتند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Media and the Coup: A Comparative Study on the Iranian and Turkish Press News Coverage of Iran's August 18, 1953, and the Turkish July 15, 2016 Coups

نویسندگان English

mohammad Babaee 1
fereshteh sabeti 2
Nima Rezaei 3
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University
2 Master of Social Communication Sciences, Department of Social Communication, Faculty of Communication. Islamic Azad University, North Tehran branch
3 Department of International Relations, Faculty of Law and Political Sciences, Kharazmi University
چکیده English

Studying the media's behavioral patterns towards important political changes, such as coups, is crucial due to its impact on public opinion and society. This article aims to compare the press news coverage of the August 19, 1953 coup in Iran, and the Turkish coup on July 15, 2016. The question is, how and to what extent did Iranian and Turkish press covered the coups? The research method is quantitative content analysis and the statistical population is news related to the coup that was published in three Iranian newspapers: Atash, Bakhtare Emrooz, and Ettela'at, and three Turkish newspapers: Zaman, Hürriyet, and Cumhuriyet, each with pro-government, critical, and neutral tendencies. The findings revealed that the selected press adopted no indifferent or neutral positions towards the events; they emphasized the people's role and the necessity of their participation, as well as condemning the foreign agents' role in the coup. Overall, the newspapers showed some common positions in support of the people and their anti-coup movements, due to the heavy political sphere. However, the Turkish selected press paid more attention to analyzing the event than the Iranian press, Perhaps due to the variety of views of  the Turkish compared to the Iranian media, as well as the presence of new media providing information at the moment of the event.

کلیدواژه‌ها English

19 August 1953 Coup
15 July
2016 Coup
Press
News Coverage
Iran
Turkish
اشرف، احمد، و بنوعزیزی، علی (1388). طبقـات اجتمـاعی، دولـت و انقـلاب ایـران. ترجمه: سهیلا ترابی، تهران، نشر نیلوفر.
افشار، ایرج(1381). خاطرات و تالمات مصدق. تهران، انتشارات علمی.
بروجردی علوی، مهدخت(1387). دروازه‌بانی خبر چیست و دروازه‌بانان کیستند؟ در: روزنامه‌نگاری حرفه ای، مجموعه مقالات. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
بصیری، محمد‌علی، مجیدی‌نژاد، سید علی، و عالیشاه، عبدالرضا (1396). علت کاوی کودتای نافرجام2016 ارتش ترکیه علیه حزب عدالت و توسعه. فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، 10 (37)، 64-39.
بهجتی‌فرد، هادی (1391). مقایسه گفتمان خبری سایت‌های فارسی زبان شبکه‌های العالم، العربیه و بی.بی.سی در مورد اعتراضات عمومی در بحرین در بازه زمانی 14 بهمن 1389 تا پایان تیر 1391، پایان‌نامة کارشناسی ارشد.دانشگاه صدا و سیما، تهران.
بهرامی، سیامک (1395). انحراف از نو عثمانی‌گرایی و کودتا در ترکیه. فصلنامه مطالعات راهبردی، 73، 66-42.
بیل، جیمز (1371). شیر و عقاب. ترجمه: فروزنده برلیان، تهران، نشر فاخته.
چامسکی، نوام و هرمن ادوارد اس. (1391). فیلترهای خبری. تهران: انتشارات روزنامه ایران.
حیدری، محمد‌علی، و رهنورد، حمید (1390). نوعثمانی‌گرایی و سیاست خارجی خاورمیانه‌ای ترکیه (با تکیه بر بهار عربی). فصلنامه رهنامه سیاستگذاری، 2، 41-23.
رادمرد، محمد، و حجازی، سید نصرالله (1395). بررسی کودتای 28 مرداد 1332 بر اساس نظریه والراشتاین. نشریه جامعه‌شناسی تاریخی، 8(2)، 55-40.
رایف، دانیل (1382). تحلیل پیام های رسانه‌ای: کاربرد تحلیل محتوای کمی در تحقیق. ترجمه مهدخت بروجردی. تهران، نشر سروش.
رستم‌پور، صابر (1397). تأثیر تضعیف ارتش ترکیه به واسطه کودتای 2016 بر امنیت نظامی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علوم و فنون نظامی، 13 (11)، 23-5.
روشه، گی(2000). تغییرات اجتماعی. تهران، نشر نی.
ساجدی، امیر(1399). واکاوی علل و انگیزه‌های تغییر ساختار سیاسی ترکیه. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام. 10 (2)، 233-251.
ساروخانی، باقر (1374). درآمدی بر دایره المعارف علوم اجتماعی. تهران، چاپ مؤسسه کیهان.
سفری، محمد علی (1371). قلم و سیاست (از استعفای شاه تا سقوط مصدق). تهران، نشر نارمک.
سلیمان نوری، رضا (1332). روزگار جراید در دهه پایانی مرداد 32. قابل دسترسی در:
 http://iran-newspaper.com   بازیابی 30/8/1402.
سمیعی اصفهانی، علیرضا، و فرحمند، صغری (1395). کودتای 2016 ترکیه و آیندۀ سیاسی حزب اسلام‌گرای عدالت و توسعه؛ با تأکید بر روش سناریونویسی. فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 7 (45)، 156-122.
سورین، ورنر، وتانکارد، جیمز (1388). نظریه‌های ارتباطات. ترجمه: علیرضا دهقان. تهران: دانشگاه تهران.
سیفی، عبدالحسین و پورحسن، ناصر (1398). ترکیه پساکودتا و گذار به دولت آنوکراتیک. فصلنامه دولت‌پژوهی. 19، 175ـ 1.
فاضلی، محمود (1397). دلایل وقوع کودتای 28 مرداد 1332.  تاریخ شفاهی ایران. تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادب پایداری.
فراتاب (23/12/1402). نگاهی به تئوری توهم توطئه در کودتای ترکیه، قابل دسترسی در:
https://www.faratab.com/news
فلاحت‌پیشه، حشمت‌الله، شربتی، وحید، و مظفری، محمدمهدی (1394). سیاست خارجی ترکیه در قفقاز جنوبی و منافع ایران و روسیه، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، 12، 43-22.
قائم مقامی، سید علی (1396). تنوع، نقش و قدرت رسانه‌‌ای ترکیه. در www.iiwfs.com به روز رسانی در 12/8/1396.
قاسمی، فرید (1380). مطبوعات ایران در قرن بیستم. تهران، نشر قصه.
کاتوزیان، همایون (1371). مصدق و نبرد قدرت. تهران، انتشارات مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
کارگر جهرمی، وحید (1394). آیت‌الله کاشانی و ملی شدن صنعت نفت. چاپ اول. سازمان انتشارات پژوهش و اندیشه اسلامی.
کریپندورف، کلوس (1389). تحلیل محتوا. ترجمه هوشنگ نایینی. نشر نی.
کولایی، الهه (1389). اتحاد جماهیر شوروی و انقلاب اسلامی ایران. تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
گودرزی، محسن (1391). بازنمایی ایدئولوژی انقلاب اسلامی در روزنامه واشنگتن‌پست. پایان‌نامه. کارشناسی ارشد، دانشگاه صداوسیما، تهران.
مسعود‌نیا، حسین، و عالیشاهی، عبدالرضا (1396). کودتای 15 جولای 2016 ترکیه بر اساس نظریه شکاف‌های اجتماعی. فصلنامه دولت‌پژوهی، 4 (16)، 175-210.
معتمدنژاد، کاظم (1391). روزنامه‌نگاری. تهران، نشر سپر.
خبرگزاری جمهور (1396). مقام اولی ترکیه در روزنامه نگاران زندانی. قابل دسترسی در:  https://www.jomhornews.com/fa/news/43351/ (بازیابی 20 دی 1402)
مقصودی، مجتبی (1380). تحولات سیاسی اجتماعی ایران ( 57-1320). تهران، نشر روزنه.
مولانا، حمید (1371). گذر از نوگرایی. تهران: انتشارات مرکز مطالعات و توسعه رسانه‌ها.
لازار، ژودیت (1385). افکار عمومی. ترجمه مرتضی کتبی. تهران، نشر نی.
نجاتی، غلامرضا (1384). تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران. تهران، نشـر رسـا.
نجاتی، غلامرضا (1366). جنبش ملی شدن صنعت نفت و کودتای 28 مرداد. تهران، شرکت انتشار.
نصراللهی، اکبر (1394). مدیریت پوشش خبری بحران در رسانه ­های حرفه­ ای. تهران، همشهری.
نقیب­ السادات، سید‌رضا (1391). روش تحقیق در ارتباطات. نشر: علم.
ویلبر، دونالد نیوتن (1380). عملیات آژاکس. ترجمه: ابوالقاسـم چمنـی، تهـران، موسسـه ابرار معاصر.
ویمر، راجر دی و جوزف آر.دومینیک (1396). تحقیق در وسایل ارتباط جمعی . ترجمه کاووس سید امامی. تهران، انتشارات سروش.
هولستی، رادولف ال (1400). تحلیل محتوا در علوم انسانی و اجتماعی. ترجمه نادر سالارزاده امیری . تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
یزدانی، پیمان (1395). آمریکا در کودتای نافرجام ترکیه خواهان سقوط «اردوغان» نبود. سایت خبری MehrNews.ir (3/6/96) بازیابی (29/10/1397).
 
Esen, Berk and Sebnem Gumuscu (2017). Turkey: How the Coup Failed. Journal of Democracy. January. National Endowment for Democracy and Johns Hopkins University Press, 28(1), 59-73.
Caragul, Ibrahim (2016). US tried to kill Erdoğan: Karagül. Retrieved from: https://www.yenisafak.com/en/news/. Accessed in 16/3/2024.
Clark VL, Creswell JW. (2007) Understanding research: a consumer’s guide. 2nd ed: Pearson Education: Inc.2015.
Encyclopædia Britanica. Retrieved 06, 2024, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/140445/coup-detat
Tol.Gunul, Matt Mainzer, Zeynab Ekmekci (2016). Unpacking Turkey, s Faled Coup: Causes and Consequences. Retrieved from:
      https://www.mei.edu/publications/unpacking-turkeys-failed-coup-causes-and-consequences.
Bulut, Ergin  and Can, Basak (2018). Turkey’s failed coup as an ‘ongoing media event’ and the formation of public affect. Media, Culture and Society. 14(1), 149-157.
Karagoz, Serdar and Kandemr, Pinar (2016). The Role that the Media Played in the Failure of the July 15 Coup Attempt. Insightturkey.com. Commentaries, Summer 2016 / Volume 18, Number 3. Retrieved from:
 platform 24 (2016).  Journalists in State of Emergency. Retrieved from:  http://platform24.org/en/articles/395/journalists-in-state-of-emergency---17(Retrieved 2023-10-05)
Letsch, Constanze (2016-09-11). Brothers critical of Turkish government arrested after TV programme. The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2016-10-05.
Lucas, Scott (2016). How Turkey's President used social media to save himself. Retrieved from: https://www.birmingham.ac.uk/research/perspective/turkey-coup.aspx (Reitreived 2023-06-14)
 
روزنامه‌ها
آتش (29 مرداد 1332). دیروز انقلاب خونین مردم و سربازان رشید تهران بساط حکومت سیاه مصدق خائن را به آتش کشیدند. آرشیو روزنامه آتش.
اطلاعات (27 مرداد 1332). سرهنگ نصیری عامل کودتا پس از دستگیری گفت: دو دقیقه تاخیر سرهنگ خسروپناه نقشه کودتا را برهم زد. آرشیو روزنامه اطلاعات.
باختر امروز (27 مرداد 1332). شاه فراری با یک هواپیمایی خارجی به لندن فرار کرد. آرشیو روزنامه باختر امروز.
لینک و تیتر روزنامه‌های ترکیه (شامل زمان، جمهوریت و حریت) در 16 جولای 2017:
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gunun-gazete-mansetleri-16-temmuz-2016,mSlJ94UrK0eoJ5yAQvwu5A/XTS5Zwo_Oki9QSlbcRZWcw
لینک و تیتر روزنامه‌های ترکیه (شامل زمان، جمهوریت و حریت) در 17 جولانی 2017:
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/17-07-2016-gunun-gazete mansetleri,eEy7zbQVzku00tImO3OxqQ/ZuVnCD_FakWeS52o0diYZw
لینک هایی که سایر شماره‌های روزنامه‌های منتخب در آنها یافت شدند.
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/17-07-2016-gunun-gazete mansetleri,eEy7zbQVzku00tImO3OxqQ/ul4S2jBUfECZsDXcLu1_WA
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gazete-mansetleri,K2B2kWIo2kGCr_zIcE81aw/TFPsiIxp0kGHMuMZx4YxyQ
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gazete-mansetleri,Oyfx0hOhM0qkDE9wwW3DFQ/Mz1IWlIv-UyrG3vAvLQ4Cg
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gazete-mansetleri,iLJ6ixPSSUmsuFHhPUYpzw/FoiMPpMfT0--sfqrl4TUmg
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gazete-mansetleri,yS13yGkkA0WA-90vHVuREQ/j0gdculNn02cpg-tXVgnbg
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/gazete-mansetleri,E4J0ucIXpUSnGuu63F9MvA/Assm7qIXRUCzmSyMYhNQTQ
https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/23-07-2016-gunun-gazete-mansetleri,hJcL7cz-7UWVG2FBrH9v-g