پژوهشنامه رسانه بین الملل

پژوهشنامه رسانه بین الملل

بازنمایی جنگ اوکراین در خبرگزاری اسپوتنیک فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، گروه ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
جنگ روسیه و اوکراین در 24 فوریه سال 2022 آغاز شد و جهان را در مقابل واقعیت‌های جدیدی قرار داد. از پایان جنگ جهانی دوم، هیچ جنگی به شدت و حدت این جنگ، بین دو همسایه در اروپا رخ نداده است. دیدگاه‌ها و تحلیل‌های متفاوتی در مورد جنگ روسیه و اوکراین از سوی رسانه‌های هر دو کشور مطرح است و هر دو کشور سعی در بازنمایی گفتمان خود در مورد جنگ دارند. هدف از پژوهش حاضر، شناخت نحوه بازنمایی خبرگزاری اسپوتنیک فارسی از جنگ روسیه و اوکراین در بازه زمانی یک ماه نخست وقوع این جنگ (یعنی 24 فوریه 2022 تا 23 مارس 2022) با روش تحلیل گفتمان انتقادی ون‌دایک و فرکلاف در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گفتمان غالب در متون خبرگزاری اسپوتنیک فارسی، «گفتمان دفاعی» است. این خبرگزاری با طرح دال‌هایی چون هسته‌ای شدن اوکراین، توطئه آمریکا و غرب برای تضعیف روسیه، نسل‌کشی روس‌ها در مناطق دونباس و تهدید ملی‌گرایان افراطی و نئونازی‌ها برای روسیه، چنین بازنمایی کرده که امنیت روسیه در معرض تهدید قرار گرفته و روسیه به رهبری پوتین برای تأمین منافع و امنیت ملی خود و به عبارتی دیگر برای «دفاع از خود»، عملیات ویژه نظامی را آغاز کرده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Representation of the Ukrainian war in Sputnik Persian news agency

نویسندگان English

Rasoul Sharifi 1
Alireaz Pakdehy Hosseini 2
1 Ph.D student of Social Communication Sciences, Department of Communication, Faculty of Communication Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Social Communication Sciences, Faculty of Communication Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.
چکیده English

Russia's war with Ukraine began on February 24, 2022, and brought the world in front of new realities. Since the end of World War II, there has been no such a major war between two neighbors in Europe. Different views and analyzes about the war between Russia and Ukraine have been presented by the media of both countries, and both countries are trying to represent their discourse about the war. Therefore, the aim of this research is to find out how Persian Service of Sputnik news agency  represents the war between Russia and Ukraine in the first month of this war (i.e. February 24, 2022 to March 23, 2022) with Van Dyke and Fairclough's critical discourse analysis method on three levels. description, interpretation and explanation. The findings of this research show that the dominant discourse in the texts of Sputnik Persian news agency is a "defensive discourse". By presenting signs such as the nuclearization of Ukraine, the conspiracy of America and the West to weaken Russia, the genocide of Russians in the Donbas republic, and the threat of extreme nationalists and neo-Nazis to Russia, this news agency has represented that Russia's security is under threat and Russia under the leadership of Putin to provide It has started special military operations for its national security and interests, in other words for "self-defense".

کلیدواژه‌ها English

Russia-Ukraine War
Critical Discourse Analysis
Persian Sputnik
Representation
ترابی اقدم، محمود و بختیاری، تهمینه (1401). محور مقاومت اسلامی در گفتمان رسانه‌ای شبکه‌های خبری سی‌ان‌ان، یورونیوز و بی‌بی‌سی. پژوهشنامه رسانه‌ بین‌الملل، 7 (2)، 164-129.
خسروی نیک، مجید (2015). گفتمان، هویت و مشروعیت: خود و دیگری در بازنمایی‌های برنامه‌های هسته‌ای ایران. ترجمه نیلوفر آقا ابراهیمی (1397). قم: لوگوس.
ذوالقدر، حسین (1391). نقش تلویزیون در فرایند جهانی محلی شدن: ارائه مدلی در نحوه انعکاس واقعیت از دریچه تلویزیون. پژوهش‌های ارتباطی، 19(3)، 157-129.
رضی، حسین و خلیلی، عابد (1392). مقایسه گفتمان‌های الجزیره انگلیسی و پرس تی وی در مورد پوشش خبری درگیری‌های سوریه. مطالعات ماهواره و رسانه‌های جدید، 2(4)، 70-45.
سمیعی اصفهانی، علیرضا و فرحمند، سارا (1401). تبیین چرایی و چگونگی شکل‌گیری جنگ روسیه و اوکراین برپایه نظریه موازنه تهدید. پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 12(3)، 127-101.
شکوهی، سعید (1401). سوء برداشت‌های پوتین و جنگ 2022 اوکراین. مطالعات اوراسیایی مرکزی، 15(2)، 288-268.
عضدانلو، حمید (1380). گفتمان و جامعه. تهران: نشر نی.
فرقانی، محمد مهدی (1382). راه دراز گذار؛ تحول گفتمان توسعه سیاسی در ایران. تهران: فرهنگ و اندیشه
فرکلاف، نورمن (1379). تحلیل انتقادی گفتمان. ترجمه گروه مترجمان. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
قجری، حسینعلی و نظری، جواد (1392). کاربرد تحلیل گفتمان در تحقیقات اجتماعی. تهران: جامعه‌شناسان.
قره‌باغی، علی‌اصغر (1383). اندیشه: واژگان و اصطلاحات فرهنگ جهانی (20) بازنمایی. گلستانه، 58، 37.
کاظمی، عباس و فصیحی، آزاده (1386). بازنمایی زنان در یک آگهی تجاری تلویزیونی. زن در توسعه و سیاست، 5(1)، 153-137.
مهدی‌زاده، سید محمد (1387). رسانه‌ها و بازنمایی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مهدی‌‌زاده، سید محمد و علیزاده، عبدالرحمان (1393). بازنمایی برکناری مرسی در اخبار تلویزیونی صداوسیمای ج.ا.ا و بی بی فارسی. مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 15(25)، 242-217.
نوروزی، پژمان، هلالات، عماد و مقومی، امیر‌رضا (1401). واکاوی جنگ روسیه و اوکراین از منظر هستی شناختی. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 28(120). 158-135.
نیک ملکی، محمد (1384). تحلیل گفتمان اخبار شبکه ای العالم و الجزیره با تاکید بر رویدادهای عراق. تهران: دانشگاه صدا و سیما.
هوشیار، مهدی و گودرزی، محسن (1399). شیوه پوشش اخبار تشکیل ائتلاف دریایی آمریکا در خلیج فارس و دریای عمان (تحلیل گفتمان اخبار سایت‌های ایران اینترنشنال و دویچه وله فارسی). علوم خبری، 9(33)، 104-73.
Elmusharaf, K. (2012). Qualitative sampeling techniques. Traning Course in Sexual and Reproductive Health Research, Gevena.
Brayant, L (2021). Stuart Hall & Theory of Representation the Media: Exploring Get Out anf Candyman, scholar works. Arcadia. Edu.
Chatterjee, D. (2014). The BRICS card: strategy and diplomacy in Ukrainian crisis. Journal of Peace Studies, 45(21), 3-4.
Ekshi, H & Chrlik, H. (2011). Discours Analysis, Egitim Bilimleri, Turkey, Marmara University , No. 27.
Fairclough, Norman (1989). Language and Power. Longman
Gorbach, R. (2021). Media coverage of Crimean referendum in the biggest Spanish newspapers. La Vanguardia, El Pais , and El Mundo.
Hall, S. (1997). Cultural Representations and Signifying Preactices, London, Open University Press.
Isherwood, Lisa, Harris, David. (2014). Radical Otherness: Sociological and Theological Approaches, Routledge.
Jorgensen, M & Phillips, L. (2002). Discourrse Analysis as Theory and method. London: SAGE.
Kibry, P. (2022). Why is Russia invading Ukraine and what does Putin want? BBC News.
Kuzio, T. (2019). Russian sterotypes and myths of Ukraine and Ukrainain and why Novorossiya failed. Communits and Post- Communist Studies, 52(4), 297-309.
Miller, E.A. (2017). To balance or not to balance: aligment theory and the commonwealth of independent state. Routledge.
Roy, Abhishek & Paul, Pomoy (2022). Indian Televisual Vews Discourse on the Russia-Ukraine War. DiscourseNet Collaborative Working Paper, no.8/2, https://discourseanalysis.net/dncwps.
Stafford, R. and Amp, G.B. (2010). The Media Students Book, London: Routledge.
sputnikarabic.ae (2023). Available at: sputnikarabic.ae/docs/index.html
Tarique, Muhammad & Shaheen, Lubna (2023). War Journalism Where Theres No War: Critical Discourse Analysis of Rusoo-Ukraine Conflict in Pakistani Elite Nationl Press. Athens Journal of Mass Media and Communications, volume 9: 1-19.
Tsygankov, A. (2015). Vladimir Putins last Stand: The Sources of Russias Ukraine Policy. Post- Soviet Affairs, 31(4), 279-303.
Van Dijk, T.A. (2001). Discours Analysis as Ideology analysis, Christina Schaffner & Anital, Wenden (ends). Language & Peace, Dartmouth: Alders hot.
Van Dijk, Teun Adrianus (2000). Ethnik Minorities and the Vews Racism: A Discours Analysis Approach, p.33-49, Buckingham, UK. Open University Press.
ضمیمه
اخبار مطالعه شده
اسپوتنیک فارسی (3/3/2022). لاوروف: قاتلان واقعی در کنار رژیم کی‌یف می‌جنگند. قابل دسترس در:
اسپوتنیک فارسی (3/3/2022). سخنرانی پوتین در شورای امنیت درباره اوکراین؟ قابل دسترس در:
5https://spnfa.ir/20220303/10315003.html
اسپوتنیک فارسی (9/3/2022). مسکو: هدف عملیات ویژه روسیه سرنگونی دولت فعلی اوکراین نیست. قابل دسترس در:                                  https://spnfa.ir/20220309/10369163.html
اسپوتنیک فارسی (1/3/2022). فرماندار نیکولایف: نیروهای روسیه نمی خواهند به غیرنظامیان شلیک کنند و از شهر دور شدند. قابل دسترس در:    https://spnfa.ir/20220301/ 10292351.html
اسپوتنیک فارسی (24/2/2022). جمهوری لوهانسک از عملیات برای آزادی سرزمین های اشغال شده خبر داد. قابل دسترس در:                         https://spnfa.ir/20220224/10228383.html
اسپوتنیک فارسی (16/3/2022). ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه گفت که اوکراین هرگز به عنوان تکیه گاهی برای تهدید روسیه عمل نخواهد کرد. قابل دسترس در:   
https://spnfa.ir/20220316/10436583.html
اسپوتنیک فارسی (16/3/2022). زلنسکی: سامانه های هوایی در اختیار اوکراین قرار گیرد. قابل دسترس در:                                                  https://spnfa.ir/20220316/10435845.html
اسپوتنیک فارسی (10/3/2022). پوتین: آمریکا با پنهان شدن پشت روسیه تلاش می کند مردم خود را فریب دهد. قابل دسترس در:                     https://spnfa.ir/20220310/10380936.html
اسپوتنیک فارسی (6/3/2022). عملیات ویژه روسیه به موقع بود و جان صدها هزار نفر را در کریمه و دونباس نجات داد. قابل دسترس در:             https://spnfa.ir/20220306/10341834.html
اسپوتنیک فارسی (5/3/2022). قبل از عملیات ویژه چه تعداد سلاح وارد اوکراین شده است؟ قابل دسترس در:                                       https://spnfa.ir/20220305/ 10334852.html
اسپوتنیک فارسی (5/3/2022). پوتین: استقرار احتمالی سلاح هسته‌ای در اوکراین آینده این کشور را زیر سوال می‌برد. قابل دسترس در:                   https://spnfa.ir/20220305/10334271.html
اسپوتنیک فارسی (5/3/2022). وزارت دفاع روسیه ویدئوی عملیات نابود سازی ملی گرایان اوکراینی را منتشر کرد. قابل دسترس در:                     https://spnfa.ir/20220305/10327476.html
اسپوتنیک فارسی (3/3/2022). رهبر اوکراین از ورود اولین نیروهای داوطلب خارجی به این کشور خبر داد. قابل دسترس در:                             https://spnfa.ir/20220303/10308065.html
اسپوتنیک فارسی (25/2/2022). پوتین خطاب به مردم اوکراین: قدرت را در دستان خود بگیرید. قابل دسترس در:                                        https://spnfa.ir/20220225/10248766.html